Jerzyk zwyczajny (Apus apus) – ptak często mylony z jaskółką. To jeden z najbardziej niezwykłych ptaków występujących w Polsce.
Gatunki jerzyków występujące w Polsce
Najczęściej spotykany jest:
- Jerzyk zwyczajny – gatunek lęgowy w całym kraju.
Bardzo rzadko obserwuje się także:
- Jerzyk blady – sporadyczne zaloty podczas przelotów.
- Jerzyk alpejski – wyjątkowo rzadki gość.
Gdzie występuje w Polsce?
Jerzyk zwyczajny występuje praktycznie na terenie całej Polski:
- w miastach i miasteczkach,
- na osiedlach z blokami,
- przy kościołach, wieżach i wysokich budynkach,
- rzadziej w lasach, gdzie gniazduje w dziuplach.
Największe zagęszczenia spotyka się w dużych miastach, ponieważ wykorzystuje szczeliny w budynkach jako miejsca lęgowe.
Wygląd
- długość: 16–17 cm,
- rozpiętość skrzydeł: 40–44 cm,
- upierzenie ciemnobrązowe, niemal czarne,
- charakterystyczne długie, sierpowate skrzydła,
- mała biała plamka na gardle.
Zachowanie
Jerzyki są mistrzami lotu.
Potrafią:
- jeść w locie,
- pić w locie, muskając powierzchnię wody,
- zbierać materiał na gniazdo w locie,
- a nawet spać podczas szybowania na dużej wysokości.
Przez większość życia niemal nie siadają na ziemi. Ich krótkie nogi są przystosowane głównie do czepiania się pionowych powierzchni.
Rozmnażanie
- Do Polski przylatują zwykle pod koniec kwietnia lub w maju.
- Tworzą pary często na wiele sezonów.
- Gniazda zakładają w szczelinach budynków lub dziuplach.
- Samica składa zwykle 2–3 jaja.
- Wysiadywanie trwa około 19–20 dni.
- Młode pozostają w gnieździe około 6 tygodni.
Po wylocie z gniazda młody jerzyk praktycznie od razu staje się sprawnym lotnikiem.
Ciekawe zwyczaje
Rekordziści przestworzy
Naukowcy wykazali, że jerzyki mogą pozostawać w powietrzu przez wiele miesięcy bez lądowania.
„Wrzeszczące patrole”
Latem wieczorami można usłyszeć głośne „srii-srii-srii”. Grupy jerzyków wykonują wtedy szybkie przeloty między budynkami.
Polowanie na „powietrzny plankton”
Żywią się:
- muchówkami,
- komarami,
- mszycami,
- drobnymi latającymi owadami.
Dziennie potrafią zjadać tysiące owadów.
Dalekie migracje
Zimę spędzają w Afryce, głównie na południe od Sahary. Pokonują tysiące kilometrów podczas corocznych wędrówek.
Czym dokarmiać zimą?
Jerzyków nie dokarmia się zimą.
Powód jest prosty: zimą nie ma ich w Polsce – odlatują do Afryki już pod koniec lipca lub w sierpniu.
Jeśli znajdziesz osłabionego lub młodego jerzyka latem:
- nie podawaj chleba,
- nie podawaj ziaren,
- nie podawaj mleka,
- nie podawaj karmy dla ptaków zimujących.
Jerzyki są owadożerne. W sytuacji ratunkowej mogą otrzymywać wyłącznie odpowiedni pokarm owadzi pod opieką specjalistów zajmujących się rehabilitacją dzikich ptaków.
Jak pomagać jerzykom?
- chronić miejsca gniazdowania podczas remontów budynków,
- montować specjalne budki lęgowe dla jerzyków,
- ograniczać stosowanie środków owadobójczych,
- pozostawiać tereny zielone sprzyjające owadom.
Jerzyki są objęte w Polsce ochroną gatunkową i należą do najbardziej pożytecznych ptaków miejskich, ponieważ zjadają ogromne ilości latających owadów.
