Jerzyk zwyczajny

 

Jerzyk zwyczajny (Apus apus) – ptak często mylony z jaskółką. To jeden z najbardziej niezwykłych ptaków występujących w Polsce.

6

Gatunki jerzyków występujące w Polsce

Najczęściej spotykany jest:

• Jerzyk zwyczajny – gatunek lęgowy w całym kraju.

Bardzo rzadko obserwuje się także:

• Jerzyk blady – sporadyczne zaloty podczas przelotów.
• Jerzyk alpejski – wyjątkowo rzadki gość.

Gdzie występuje w Polsce?

Jerzyk zwyczajny występuje praktycznie na terenie całej Polski:

• w miastach i miasteczkach,
• na osiedlach z blokami,
• przy kościołach, wieżach i wysokich budynkach,
• rzadziej w lasach, gdzie gniazduje w dziuplach.

Największe zagęszczenia spotyka się w dużych miastach, ponieważ wykorzystuje szczeliny w budynkach jako miejsca lęgowe.

Wygląd

• długość: 16–17 cm,
• rozpiętość skrzydeł: 40–44 cm,
• upierzenie ciemnobrązowe, niemal czarne,
• charakterystyczne długie, sierpowate skrzydła,
• mała biała plamka na gardle.

Zachowanie

Jerzyki są mistrzami lotu.

Potrafią:

• jeść w locie,
• pić w locie, muskając powierzchnię wody,
• zbierać materiał na gniazdo w locie,
• a nawet spać podczas szybowania na dużej wysokości.

Przez większość życia niemal nie siadają na ziemi. Ich krótkie nogi są przystosowane głównie do czepiania się pionowych powierzchni.

Rozmnażanie

6

• Do Polski przylatują zwykle pod koniec kwietnia lub w maju.
• Tworzą pary często na wiele sezonów.
• Gniazda zakładają w szczelinach budynków lub dziuplach.
• Samica składa zwykle 2–3 jaja.
• Wysiadywanie trwa około 19–20 dni.
• Młode pozostają w gnieździe około 6 tygodni.

Po wylocie z gniazda młody jerzyk praktycznie od razu staje się sprawnym lotnikiem.

Ciekawe zwyczaje

Rekordziści przestworzy

Naukowcy wykazali, że jerzyki mogą pozostawać w powietrzu przez wiele miesięcy bez lądowania.

„Wrzeszczące patrole”

Latem wieczorami można usłyszeć głośne „srii-srii-srii”. Grupy jerzyków wykonują wtedy szybkie przeloty między budynkami.

Polowanie na „powietrzny plankton”

Żywią się:

• muchówkami,
• komarami,
• mszycami,
• drobnymi latającymi owadami.

Dziennie potrafią zjadać tysiące owadów.

Dalekie migracje

Zimę spędzają w Afryce, głównie na południe od Sahary. Pokonują tysiące kilometrów podczas corocznych wędrówek.

Czym dokarmiać zimą?

Jerzyków nie dokarmia się zimą.

Powód jest prosty: zimą nie ma ich w Polsce – odlatują do Afryki już pod koniec lipca lub w sierpniu.

Jeśli znajdziesz osłabionego lub młodego jerzyka latem:

• nie podawaj chleba,
• nie podawaj ziaren,
• nie podawaj mleka,
• nie podawaj karmy dla ptaków zimujących.

Jerzyki są owadożerne. W sytuacji ratunkowej mogą otrzymywać wyłącznie odpowiedni pokarm owadzi pod opieką specjalistów zajmujących się rehabilitacją dzikich ptaków.

Jak pomagać jerzykom?

• chronić miejsca gniazdowania podczas remontów budynków,
• montować specjalne budki lęgowe dla jerzyków,
• ograniczać stosowanie środków owadobójczych,
• pozostawiać tereny zielone sprzyjające owadom.

Jerzyki są objęte w Polsce ochroną gatunkową i należą do najbardziej pożytecznych ptaków miejskich, ponieważ zjadają ogromne ilości latających owadów.